و با سپاس فراوان از پيام مدير منطقه‌اي يونسكو در تهران كه در مراسم افتتاحيه اين سمينار به نمايندگي از مدير كل يونسكو بر ضرورت برگزاري دوره هاي آموزشي براي روزنامه نگاري به ويژه روزنامه نگاران زن تاكيد و از رسانه ها در راستای بهبود محتوي در كشورهاي منطقه و نیز از "انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران" در برپايي اين سمينار دو روزه حمايت كرد، اعلام مي‌كنيم كه:
1- طبق ماده 19 بيانيه جهاني حقوق بشر، ايجاد، نگهداري و تقويت مطبوعات مستقل، كثرت گرا و آزاد براي پيشرفت و حفظ مردم سالاري در يك كشور و همچنين توسعه اقتصادي امري ضروري است.
2- منظور از مطبوعات مستقل، مطبوعاتي است كه حكومت هيچ گونه سلطه سياسي و اقتصادي بر آنها ندارد و همچنين بر مواد و تجهيزات لازم براي توليد و نشر روزنامه ها، مجلات و نشريات دوره‌اي هيچ گونه نظارتي ندارد.
3- منظور از مطبوعات كثرت گرا حذف هرگونه انحصار و وجود بيشترين تعداد ممكن روزنامه ها، مجلات و نشريات دوره‌اي است كه بيشترين ميزان آراي "جامعه" را منعكس مي سازد.
4- در حال حاضر تعدادي از روزنامه نگاران كشورهاي جنوب و غرب آسيا در زندان به سر مي برند، از اين روی لازم است كه كشورهاي اين دو حوزه جغرافيايي در جهت رفع سانسور و رفع نقض حقوق بشر و تامين ضمانت‌هاي لازم براي آزادي مطبوعات و آزادي انجمن‌ها واتحاديه‌هاي مستقل تشويق و به سمت این اهداف سوق داده شوند. براين اساس ما از دولت‌ها مصرا مي‌خواهيم روزنامه نگاراني را كه به دليل انجام فعاليت هاي حرفه‌اي خود زنداني شده اند،‌ سريعا آزاد كنند. در همين خصوص ما از سازمان هاي بين الدولي، در عرصه سازمان ملل متحد و در سطح منطقه‌اي و جهاني مصراً درخواست مي‌كنيم براي به دست آوردن اطلاعات معتبر درمورد نتايج تحقيقات و اقدام هاي قضايي انجام شده در ارتباط با انواع و اقسام فشارها بر روزنامه نگاران و ديگر مجازات هاي انجام شده عليه آنان، دركشورهاي ذيربط، تلاش هاي خود را هماهنگ سازند.
5- ما هرگونه سانسور مستقيم و غيرمستقيم را مردود تلقي مي كنيم و اعلام مي‌داريم كه فعالان حرفه اي درامور رسانه ها همچنان قرباني آزار و اذيت، تهديد،‌ بازداشت، زندان، شكنجه و تبعيد هستند، آنان همچنين در معرض فشارهاي اقتصادي و سياسي، به ويژه اخراج به دلايل سياسي، با تفسيرهاي نادرست از قوانين جاري و محدوديت هاي فرا قانوني هستند، از اين رو ضروري است عاملان و فاعلان اين تهديدها مجازات شوند.
6- علاوه برمحدوديت هاي اعمال شده بر چرخش آزاد اخبار و اطلاعات، رسانه ها اغلب با محدوديت هايي در زمينه كاغذ روزنامه، سيستم هاي پخش، دسترسي به اينترنت و... روبرو هستند. در اين فرآيند نظام هاي صدور مجوز، مراقبت هاي نابجا و غير قانوني، و.... از مواردي هستند كه به نظر ما بايد چاره‌اي اساسي درباره زدودن آن ها درعرصه روزنامه نگاري اين دسته از كشورها انديشيده شود.
ما براي علاج موارد بالا، ذكر درخواست صرف براي نفي برخي موانع را كافي نمي‌دانيم. از اين روی با توجه به سمينار ارتقاء رسانه هاي مستقل و كثرت گرا در آسيا، بيانيه آلماآتا / قزاقستان (‌اكتبر 1992) كه به اصول "ويندهوك" در سمينار توسعه مطبوعات مستقل و كثرت گراي افريقا (بيانيه ويندهوك- ناميبيا،‌ مه 1991) استناد كرده، با افزودن مواردي مطابق با شرايط حاضر، بر اجراي اصول ويندهوك در چارچوب پيشنهادهاي زيرتاكيد مي كنيم:
1- روزنامه نگاري درخدمت دوره گذار: شرايط كنوني بسياري از كشورهاي جنوب و غرب آسيا كه در مرحله گذر از سنت به مدرنيسم قرار دارند، ويژه است. از اين رو تدوين معيارهاي روزنامه نگاري مطابق با فضاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي اين دسته ازكشورها بسيار حياتي به شمار مي رود. چگونگي حفظ استقلال اقتصادي و سياسي روزنامه ها مهمترين شرط توسعه اجتماعي آنان به شمار مي رود كه تجربه های موجود در اين باره بسيار پراكنده است.
2- قانونگذاري: ارائه نظرات تخصصي و كمك به نگارش متون حقوقي براي آن كه قوانين، برقرار كننده حقوق مربوط به آزادي بيان و عقايد، دسترسي به اطلاعات و آزادي مطبوعات و حذف انحصارها و همه اشكال تبعيض در زمينه چاپ، توزيع روزنامه ها و مجله ها، ‌توليد و توزيع كاغذ روزنامه و همچنين رفع موانع چاپ نشريات باشند.
3- آموزش: ارتقاء برنامه سمينارها يا دوره هاي آموزشي ملي و منطقه اي شامل:
الف) مهارت هاي حرفه‌اي، ازجمله آموزش عميق در باره مسايل توسعه وروش هاي پرداختن به آن.
ب ) مهارت هاي مربوط به مديريت كلان و مديريت اقتصادي و دانش فني لازم در مطبوعات.
ج ) اصول بين المللي مربوط به آزادي سخن، آزادي بيان،‌ آزادي اطلاعات، و آزادي مطبوعات.
د ) اصول بين المللي مربوط به آزادي انجمن ها،‌ روابط ميان مديريت و كاركنان،‌ مهارت هاي مربوط به مذاكره جمعي، حقوق و مسئوليت هاي انجمن هاي روزنامه نگاران، سردبيران،‌ و توليد كنندگان برنامه هاي مطبوعاتي.
ه ) اصول استقلال روزنامه نگاران و روابط ميان هيات تحريريه روزنامه، بخش هاي تجاري، واحدهاي اداري و واحد هاي مسئول آگهي ها.
و) طراحي و تدوين برنامه هاي مطالعاتي و روش هاي آموزشي خاص مدارس روزنامه نگاري (ازجمله برنامه‌هاي مبادله دستياران/ سخنرانان) و برنامه هاي ويژه براي آموزش دهندگان.
ز) دسترسي به برنامه ها و مواد آموزشي.
ح) مقررات رفتاري مربوط به حوزه آگهي ها در مطبوعات.
ط) حقوق زنان در رسانه ها و حقوق گروه هاي اقليت در درون جوامع.
م) تدوين اصول نحوه تدوين بودجه درنظام مطبوعات.
ن) اصول رقابت ميان رسانه هاي نوشتاري و تصويري.
4- گردش آزاد اطلاعات:
الف) تلاش به منظور حمايت از ايجاد مراكز اسناد دركشورهاي مستقر در جنوب وغرب آسيا براي دسترسي هر چه سهل تر روزنامه نگاران و مطبوعات به اطلاعات بين المللي و همچنين كتاب هاي آموزشي و...
ب ) كمك به رسانه هاي مستقل براي بهبود توليد، محتوا و چگونگي ارائه روزنامه ها و مجلات ازطريق تامين فناوري هاي جديد براي آن ها و آشنا ساختن كاركنان آن ها با فنون توليد و ارزش هاي نو
ج) كمك به استقرار خدمات مبادله اطلاعات ميان كشورها به منظور گسترش گردش اطلاعات بين‌المللي، ملي و منطقه اي از مبداء و به مقصد كشورهاي همسايه و مشاركت در بهينه سازي فناوري و گسترش مناسبات در درون بخش ارتباطات
5- امنيت روزنامه نگاران: حمايت از حقوق روزنامه نگاران براي پرداختن به حرفه خود در كمال امنيت و ايجاد مركز (يا مراكز) حمايت منطقه اي براي آنان
6- مسايل اقتصادي: مشخص كردن موانع اقتصادي تشكيل رسانه هاي جديد و مستقل در كشورهاي جنوب و غرب آسيا و به ويژه ساماندهي و وهدايت مطالعه‌اي در مورد امكان اجراي روش هاي مبادلاتي كه مي‌تواند در مورد شيوه هاي دريافت و توزيع كاغذ روزنامه و وسايل چاپ و توزيع روزنامه ها و نشريات و امكانات دستيابي به اعتباراتي با نرخ بهره پايين مورد قبول واقع شود
طبيعي است كه نهادهاي صنفي مستقل كشورهاي منطقه با همكاري تمامي سازمان هاي ذيربط در تحقق اهداف فوق تلاش خواهند كرد، ولي حمايت هاي يونسكو در تحقق اين اهداف بسيار موثر خواهد بود. هم چنين شركت كنندگان درخواست مي‌كنند كه بيانيه حاضر از طريق دبير کل سازمان ملل متحد به اطلاع مجمع عمومي سازمان ملل متحد و از طريق مدير كل يونسكو به اطلاع كنفرانس عمومي اين سازمان رسانده شود.
پيشنهادهاي خاص سمينار
1- از آن جا كه هويت حقوقي انجمن هاي صنفي ازجمله انجمن هاي مستقل رسانه‌اي در قوانين كشورهاي جنوب و غرب آسيا چندان روشن نيست، توصيه مي شود با همكاري و حمايت يونسكو، مطالعه جدي بر روي ميزان رسميت انجمن هاي صنفي رسانه اي و نهادهاي مستقل در قوانين كشورهاي منطقه صورت گرفته و براي تثبيت هويت حقوقي آنان راه كارهاي اساسي بر اساس مطالعات انجام شده ارائه شود.
2- توسعه دركشورهاي جهان سوم از جمله در جنوب و غرب آسيا، اغلب موضوعي از بالا به پايين تلقي شده است، اما مطالعات در اين دسته از كشورها نشان مي دهد كه مشاركت هاي محلي، مهمترين عامل توسعه محسوب مي شود. از اين منظر توصيه مي شود آموزش رسانه هاي محلي سرلوحه اهداف يونسكو قرار گرفته تا موضوع توسعه، امري مركز محور درميان افكار عمومي به ويژه درمناطق سنتي تلقی نشود.
3- به منظور تعامل فرهنگي ميان كشورهاي با زبان مشترك (فارسي) توصيه مي شود با همكاري يونسكو روزنامه يا هفته نامه اي براي سه جمهوري تاجيكستان، افغانستان و ايران منتشر شود.
4- توصيه مي شود به منظور ارتقاء استانداردهاي حرفه اي روزنامه نگاري در جنوب وشرق آسيا، اين دست از سمينارها با حمايت يونسكو در كشورهاي ديگر ازجمله افغانستان و تاجيكستان نيز برگزار شده و در سمينارهاي آينده وكارگاه هاي آموزشي مربوط به آنها، روزنامه نگاري شهروندي، جايگاه ويژه اي داشته باشد.
5- توصيه مي شود تقويت و حمايت از نهادهاي مدني و صنفي روزنامه نگاري در تمامي سمينارهايي از اين دست ديده شده و به لحاظ اجرايي همكاري اين دست از نهادها به ويژه تشكيل نهاد صنفي مشترك روزنامه نگاري ميان كشورهاي فارسي زبان افغانستان، تاجيكستان و ايران از منظر اجرايي دنبال شود.